أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
302
قانون ( فارسى )
بشاشند و دانهها مدت هفت روز با بول بمانند ، اگر جوانه زدند تقصير از دارندهء بول نيست . چيزهاى ديگرى نيز گفته شده است كه راه پذيرفتن آنها دور تر است و كاملا با علم و عقل سازگار نيستند . اما چيز ديگرى را شنيدهام كه به عقيدهام بهتر از نشانيهاى ديگر تقصير كار در بچه نياوردن را دست نشان مىكند ؛ كه گويند : به وسيلهء قيف ، بخور خوشبويى را به زهدان زن بدمند . اگر بوى بخور را در دهان و سوراخ بينىهايش احساس كرد ، تقصير از زن نيست . و گويند : زن سير را شياف ماننده در زهدان داخل كند و منتظر بماند ، اگر مزه و بوى سير به بالا سرايت كرد تقصير از زن نيست . و اگر مزه و بويى سير يا بوى بخور را احساس نكرد ، حتما در زهدان راهبندان و خلطهاى بدجنس هستند كه مانع از باردارى زن مىشوند . اكثرا بايد سد و راهبندانى در راه باردار شدن باشد ، و اگر راهبندانى نباشد و باز زن باردار نمىشود بايد حالت را بيشتر بررسى كرد شايد سببى ديگر از سببهاى نازائى پا در ميان گذاشته باشد و مانع ديگرى در راه باردار شدن قرار داشته باشد . هر زنى كه از حيض پاك مىشود و دهانهء زهدانش همچنان تر است ، از آن زنها است كه جنين از شكمش بلغزد . - چگونه تخم خوب و درست و بارآور را تشخيص دهيم و آوندها و ابزارهاى سالم را از ناسالم بشناسيم ؟ - ما راجع به چگونگى مزاج مرد و زن قبلا چيزهايى ذكر كرديم كه از آنها مىتوانى به نوع مزاج زن يا مرد از راه معاينهء تخم پى ببرى . مثلا تخمهء آب پشت غليظ است ، رقيق و آبكى است ، در لمس گرم است ، در لمس سرد احساس مىشود ، كه از همهء اينها مىتوان حالت مزاج دارندهء تخمه و آوندهاى تخمه را - زن يا مرد - شناخت . علاوه بر اينها ، اينكه : موى زهار كم يا زياد است ؟ رنگ تخمه چگونه است و چه بوئى مىدهد ؟ همه گواه بر مزاج دارندهء تخمهاند . سرعت و كندى نبض ، رنگ بول در شيشهء آزمايش و اينكه آيا پررنگ است يا كمرنگ ؟ مىتوان نشانيهايى كسب كرد . از معاينه و لمس بدن زن يا مرد ممكن است نشانيهايى از حالت آب پشت را به دست آورد . اگر آب پشت رطوبى است يا به خشكى گراييده است ، مىتوانى از اندازه و قوام منى حقايقى را دريابى ، آيا كم و غليظ پرمايه است و تمايل به خشكى دارد و يا در اندازه زياد و كممايه است و تخمهء مرطوب حساب مىشود ؟ نشانيهاى آب پشت سالم و بىنقص آب پشت درست و صحيح ، سفيد رنگ و لزج است ، مىدرخشد ، مگس بر آن نشيند و از آن تغذيه مىكند ، بويش بوى شكوفههاى تازه شكفتهء خرما يا بوى ياسمين است . نشانيهاى خون حيض و مزاج اندامان سازندهء خون حيض چنان كه قبلا ياد گرفتهاى مىتوانى از لمس كردن و از رنگ خون - كه آيا مايل به زرد يا سياه يا زرد مايل به سياه يا مايل به سپيد است - گرممزاجى و سردمزاجى زن را معلوم كنى . موى زهار نيز يكى